Psychosociale werkomgeving

Een goede werkomgeving maken we samen!

EEN GOED WERKMILIEU MAKEN WE SAMEN

Informatie over psychosociaal werkmilieu voor medewerkers en boeren/opdrachtgevers

VALDRES LANDBRUKSTJENESTER SA

Hier moeten mensen het goed hebben op het werk

VLT moet een veilige en duidelijke werkgever zijn. De avløser moet met respect behandeld worden, weten wat er verwacht wordt en weten dat er hulp beschikbaar is. De boer moet tegelijk weten wie de werkgeversverantwoordelijkheid heeft en hoe uitdagingen worden opgepakt en opgelost.

Dit infoblad legt eenvoudig uit wat de wet vereist, wat VLT doet, wat we verwachten van medewerkers en opdrachtgevers, en hoe je iets meldt.

GELDT VOOR	Medewerkers van VLT en boeren/opdrachtgevers
GOEDGEKEURD	01.09.2026
HERZIEN	01.09.2027

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 1

1. Wat bedoelen we met psychosociaal werkmilieu?

Psychosociaal werkmilieu gaat over hoe het werk georganiseerd en uitgevoerd wordt, welke eisen en verwachtingen er gesteld worden, welke ondersteuning de werknemer krijgt, en hoe mensen elkaar behandelen op het werk.

Voor een avløser is de werkdag bijzonder, omdat het werk vaak wordt uitgevoerd op de boerderij van de boer, terwijl Valdres Landbrukstjenester de werkgever is. Daarom zijn duidelijke rollen, goede informatie en snel contact met VLT extra belangrijk.

2. De wet is sinds 1 januari 2026 duidelijker geworden

Arbeidsmiljøloven § 4-3 stelt eisen aan het psychosociale werkmilieu. Vanaf 1 januari 2026 werd de formulering duidelijker. De wet zegt dat het werk zo georganiseerd, gepland en uitgevoerd moet worden dat de psychosociale werkmilieufactoren volledig verantwoord zijn, met het oog op de gezondheid, veiligheid en welzijn van de werknemers.

Vier punten waar de wet speciaal op wijst

Onduidelijke of tegenstrijdige eisen en verwachtingen in het werk
Emotionele eisen en belastingen in werk met mensen
Werkvolume en tijdsdruk wanneer de taken niet in redelijke verhouding staan tot de beschikbare tijd
Ondersteuning en hulp bij het werk

De wet omvat ook eisen aan integriteit en waardigheid, contact en communicatie met anderen, bescherming tegen pesterijen en ongepast gedrag, en bescherming tegen geweld en bedreigingen.

Wat betekent dit in de landbouw?

Thema	Voorbeeld uit een avløser-werkdag
Onduidelijke eisen	VLT en de boer geven verschillende boodschappen, taken veranderen zonder afstemming, of de avløser is onzeker over verantwoordelijkheid en prioritering.
Tijdsdruk	Het werkvolume is groter dan de beschikbare tijd, er ontstaan veel extra diensten, of de werknemer krijgt te weinig hersteltijd.
Gebrek aan ondersteuning	De avløser staat alleen in een lastige situatie en weet niet wie te contacten, of krijgt niet snel genoeg hulp.
Veeleisend samenwerken	Hard taalgebruik, herhaalde onredelijke kritiek, conflicten, pesterijen, bedreigingen of ander ongepast gedrag.
Emotionele belasting	Veeleisende situaties met dieren, ziekte, ongelukken, moeilijke gebeurtenissen op de boerderij of conflicten tussen mensen.
Alleen werken	De werknemer werkt alleen met dieren, machines of andere taken en heeft behoefte aan een duidelijke contact- en alarmeringsregeling.

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 2

3. Zo werkt VLT preventief

VLT wacht niet tot er een groot conflict of ziekteverzuim ontstaat. Wij werken preventief door werksituaties in kaart te brengen, risico's te beoordelen, maatregelen uit te voeren en te controleren of de maatregelen werken.

1	GOEDE START	We geven informatie over VLT, de baan, verwachtingen, HSE, contactwegen en wie verantwoordelijk is.
2	IN KAART BRENGEN	We vragen wat stress, onveiligheid, onbehagen of gezondheidsrisico kan veroorzaken. We gebruiken ervaringen van medewerkers, gesprekken, afwijkingen en het HSE-werk.
3	RISICO BEOORDELEN	We beoordelen welke omstandigheden letsel of ongemak kunnen veroorzaken, wie kwetsbaar kan zijn en wat prioriteit moet krijgen.
4	MAATREGELEN	We veranderen wat verbeterd kan worden. Dat kan gaan om bemanning, tijd, taken, opleiding, communicatie, werkplek of ondersteuning.
5	OPVOLGEN	We controleren of de maatregel daadwerkelijk werkt. Het verneombud (veiligheidsvertegenwoordiger) en AMU (arbeidsmiljøutvalg) worden gebruikt in het systematische werkmilieuwerk.

STAMI-kennis die we meenemen

STAMI wijst erop dat het psychosociale werkmilieu wordt beïnvloed zowel door de inhoud en organisatie van het werk als door de samenwerking tussen mensen. STAMI laat ook zien dat beschermende factoren belastingen kunnen verminderen. Bijvoorbeeld: hoge eisen kunnen beter aangekund worden wanneer de werknemer zelfbeschikking heeft, en veranderingen worden beter aangekund wanneer de direct leidinggevende betrokken, ondersteunend en rechtvaardig is.

STAMI's branchemateriaal voor de landbouw benadrukt onder andere alleen werken en de balans tussen werk en privéleven. Dit past goed bij de behoefte van VLT aan duidelijke contactregelingen, voorspelbaarheid, voldoende rust en vroege opvolging.

4. De dagelijks leider moet beschikbaar zijn

De avløser mag niet alleen staan in een conflict

Als er problemen ontstaan tussen boer en avløser, moet de werknemer de dagelijks leider kunnen contacten. De dagelijks leider moet als buffer voor VLT optreden, de feiten verhelderen, de behoefte aan maatregelen beoordelen en het nodige gesprek met de boer voeren.

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 3

Het doel is een veilige, zakelijke en verantwoorde oplossing.

Dit geldt ook wanneer de kwestie "te klein" lijkt om een conflict te zijn. Vroeg contact maakt het makkelijker om dingen op te lossen voordat de situatie groter wordt.

Als iets privé moeilijk is

Privébelasting kan de werkdag beïnvloeden. De medewerker kan contact opnemen met VLT. Wij behandelen de zaak met respect, beoordelen of het werk aangepast kan worden en kunnen de werknemer doorverwijzen naar relevante professionele hulp. VLT is werkgever, geen behandelaar.

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 4

5. Voor jou die bij VLT werkt

Je moet weten dat VLT goed werk verwacht, maar ook dat de werkgever moet zorgen voor verantwoorde kaders. Meld het vroeg als iets niet goed functioneert.

✓ Vraag om verduidelijking als de taak, verantwoordelijkheid of prioritering onduidelijk is.
✓ Meld het als het tijdsbestek niet in verhouding staat tot de taken.
✓ Neem contact op met VLT als communicatie of behandeling op de werkplek onacceptabel aanvoelt.
✓ Meld pesterijen, bedreigingen, geweld, gevaarlijke situaties en incidenten.
✓ Vraag om hulp wanneer je opleiding, ondersteuning of uitrusting mist om het werk veilig uit te voeren.
✓ Werk mee aan het in kaart brengen, risicobeoordeling en verbetermaatregelen.

VLTs boodschap aan jou

Hier moet je het goed hebben. Je wordt met respect behandeld. Het is juist om het te melden wanneer iets niet verantwoord is, en je hoeft moeilijke werkgevers- of conflictkwesties niet alleen op te lossen.

6. Voor de boer als opdrachtgever

De boer is een zeer belangrijke samenwerkingspartner voor het slagen van de avløser. Hoewel VLT de werkgeversverantwoordelijkheid heeft, beïnvloeden de omstandigheden op de boerderij het werkmilieu van de medewerker direct.

✓ Geef een duidelijke en realistische uitleg van taken, routines, prioriteiten en lokale gevaren.
✓ Overleg veranderingen met VLT wanneer ze werktijd, taken of verantwoordelijkheid beïnvloeden.
✓ Geef zakelijke terugkoppeling en behandel de avløser met respect.
✓ Verwacht niet dat de avløser taken uitvoert zonder nodige opleiding of onder onverantwoorde tijdsdruk.
✓ Neem problemen vroeg op met VLT. De dagelijks leider moet helpen om onenigheid tussen boer en avløser te verhelderen.
✓ Draag bij aan een snelle en verantwoorde afhandeling van ernstige incidenten, bedreigingen, pesterijen en andere werkmilieuproblemen.

Gemeenschappelijk doel

Een duidelijke opdracht, goede communicatie en respect voor elkaars rol zorgen voor betere werkstroom, veiliger werk en een grotere kans dat de avløser blijft en zich prettig voelt in het beroep.

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 5

7. Wanneer neem je contact op?

Situatie	Wat doe je?
Neem vroeg contact op	Onduidelijke taken, herhaalde tijdsdruk, weinig ondersteuning, slechte communicatie, onenigheid over verwachtingen of andere omstandigheden die belasting veroorzaken.
Neem snel contact op	Herhaald grensoverschrijdend gedrag, pesterijen, ernstig conflict, angst om naar het werk te gaan, of een situatie die kan escaleren.
Acuut gevaar	Stop of beveilig het werk als dat verantwoord kan, neem contact op met de nodige nooddiensten en meld het bij VLT zodra het verantwoord is.

8. Verneombud en AMU

VLT heeft een verneombud (veiligheidsvertegenwoordiger) en een arbeidsmiljøutvalg (AMU, werkmilieucommissie). Deze maken deel uit van het systematische werkmilieuwerk en moeten meehelpen risicofactoren, preventieve maatregelen en verbeterbehoeften aan te kaarten. De medewerker kan het verneombud ook gebruiken als ondersteuning bij werkmilieuvragen.

9. Dit verwachten we dat iedereen aan bijdraagt

Praat ordentelijk met elkaar.
Verduidelijk verwachtingen voordat het probleem ontstaat.
Meld het vroeg en concreet.
Maak onderscheid tussen zaak en persoon.
Stop werk dat niet veilig kan worden uitgevoerd.
Leer van incidenten en gebruik de ervaringen om de volgende opdracht te verbeteren.

10. Wettelijke basis en kennisbronnen

Bron	Waarvoor wordt het gebruikt
Arbeidsmiljøloven § 4-3	Eisen aan psychosociaal werkmilieu, verduidelijkt vanaf 1 januari 2026.
Arbeidsmiljøloven §§ 3-1 en 4-1	Systematische HSE en eisen aan volledig verantwoord werkmilieu.
STAMI	Kennis over risico- en beschermende factoren.
STAMI / En bra dag på jobb – Landbruk	Branchegericht werkmilieumateriaal voor de landbouw.
NHO Arbinn	Richtlijnen over gedocumenteerde HSE, medezeggenschap en risico.

Doel van VLT

Een goed psychosociaal werkmilieu is onderdeel van het HSE-werk, geen toevoeging erop. VLT werkt systematisch zodat de avløser goed werk kan leveren binnen veilige, duidelijke en respectvolle kaders.

Elektronisch goedgekeurd door dagelijks leider Sissel Skarsbø

Goedkeuringsdatum: 01.09.2026 Herzieningsdatum: 01.09.2027

Valdres Landbrukstjenester SA • Org.nr. 971 537 906 • Psykososialt arbeidsmiljø • 6